بنابر اعلام روابط عمومی دفتر ریاستجمهوری، آقای پزشکیان امروز برای سفری احتمالاً یک روزه وارد پاکستان خواهد شد. این سفر تا حدی غیرمترقبه، دومین حضور رئیسجمهور ایران در پاکستان در کمتر از یکسال است. برخلاف سفر مردادماه گذشته آقای پزشکیان به اسلامآباد که در چارچوبی از پیش تعیین شده انجام گرفته بود، اهداف و برنامههای این سفر بهطور دقیق روشن نشده است. با این حال با توجه به روند تحولات اخیر در منطقه و شرایط فعلی آن، اهداف این سفر را شاید بتوان در چند محور مورد ارزیابی قرار داد.
الف) تشکر و قدردانی از تلاشهای میانجیگرانه پاکستان؛ این موضوع روشن است که تلاشهای مستمر و صادقانه پاکستان و بهخصوص صبر و پایداری که مقامات این کشور در فرایند میانجیگری بسیار دشوار میان ایران و آمریکا از خود نشان دادهاند، در توافق کنونی میان تهران و واشنگتن و بهبود نسبی وضعیت منطقه نقشی تعیینکننده ایفا کرده است. بر همین اساس، رئیسجمهور در گفتوگوی تلفنی با نخستوزیر پاکستان پیش از این سفر، از رویکرد مبتنی بر حسن نیت، برادری اسلامی و مسئولیتپذیری منطقهای مقامات پاکستان قدردانی کرده و آن را جلوهای ارزشمند از همدلی و همکاری دو ملت دانست. اکنون به نظر میرسد این سفر پیش و بیش از همه برای ابراز حضوری مراتب قدردانی رئیسجمهور و نظام جمهوری اسلامی ایران از این تلاشها انجام میگیرد.
ب) هماهنگی در راستای ایجاد ترتیبات جدید امنیت منطقهای؛ عراقچی در یادداشتی که در آستانه سفر قبلی پزشکیان به پاکستان منتشر شد، تأکید کرد «همکاری ایران و پاکستان فراتر از مدیریت بحران، ظرفیت تبدیل رقابتهای منطقهای به همکاریهای سازنده را دارد».
اکنون با پایان یافتن جنگ سوم تحمیلی آمریکا و رژیمصهیونیستی و نتایج حاصل از آن، این نکته بیش از هر چیز روشن شده است که ترتیبات امنیتی مبتنی بر اتکا به قدرتهای فرامنطقهای همچون آمریکا، دیگر نمیتواند پاسخگوی نیازها و الزامات امنیتی منطقه باشد. به نظر میرسد پاکستان پیش از این و با امضای توافقاتی همچون معاهده دفاع راهبردی با عربستان، در چنین مسیری گام گذاشته است. همانطور که از یادداشت آقای عراقچی استنباط میشود، این نکته مهمی است که جمهوریاسلامی ایران به عنوان یکی از قدرتهای برتر منطقه، از تلاشهای پاکستان استقبال کرده و حتی خواهان بست و توسعه آن در قالب یک بستر همکاری چندجانبه درون منطقه است.
ج) احیای خط لوله صلح؛ همانطور که روابط عمومی دفتر ریاست جمهوری اشاره مختصری داشته است، پیگیری برنامههای قبلی و پیشبرد همکاریهای اقتصادی میان دو کشور، بخشی از اهداف این سفر را تشکیل میدهد. در این راستا میتوان به برنامهریزی برای گسترش سطح مبادلات دوجانبه از ۳میلیارد دلار کنونی به ۱۰میلیارد دلار در سال اشاره کرد. اما بدون تردید آنچه میتواند از همه اینها مهمتر ارزیابی شود، احیای کلانترین پروژه اقتصادی و ملی هر دو کشور یعنی خط «لوله صلح» است.
این پروژه کلانِ انتقال گاز ایران به پاکستان که حدود سه دهه قبل مورد توافق قرار گرفت، در این مدت با فراز و نشیبهای زیادی، بهویژه از طرف پاکستان مواجه شده است. در شرایطی که جمهوری اسلامی تاکنون بخشهای عمده اجرایی این پروژه را در خاک خود به اتمام و بهرهبرداری رسانده، پاکستان به دلایل متعدد ازجمله تحریمها و ناتوانی مالی، در تحقق آن ناکام بوده است. حتی شرایط بهگونهای پیشرفته که امکان شکایت ۱۸میلیارد دلاری ایران از پاکستان برای عدم اجرای پروژه به شکلی قوی مطرح شده است.
با این حال به نظر میرسد با توجه به احتمال توافق میان تهران و واشنگتن و رفع تحریمها از یکسو و تلاشهای صادقانه پاکستان در میانجیگری برای دستیابی به این توافق از سوی دیگر، فرصتی استثنایی بهوجود آمده باشد که این پروژه کلان ملی هر دو کشور یکبار دیگر احیا شود. این همان نکتهای است که از سوی رسانهها و مقامات پاکستانی هم مورد توجه قرار گرفته است، چنانکه شبکه خبری «جیو نیوز» پاکستان به نقل از منابع وزارت نفت و معادن این کشور از احتمال احیای این پروژه با توجه به پیشرفت روند تفاهم ایران و آمریکا و احتمال کاهش یا رفع برخی تحریمها خبر دادهاند. بنابراین حضور رئیسجمهور در پاکستان میتواند زمینه خوبی فراهم کند تا از فرصت بهوجود آمده برای احیای خط لوله صلح بهرهبرداری شود.
نظر شما